Igualdade Jéneru No Inkluzaun Sai Parte Husi Parlamentu Foinsa’e

Xefe Departamentu ba Jestaun Patrimóniu no Lojístika MJDAK, José António Borges Guterres. Foto RCAL/ Julmira Cab Colo 

Oe-Cusse, 14 Outubru 2026 (OCNEWS) – Ministériu Juventude, Desportu, Arte no Kultura (MJDAK) hala'o atividade sensibilizasaun kona-ba prosesu rekrutamentu ba membru Parlamentu Foinsa'e Nian períodu da-VI (2027–2029), ho partisipasaun estudante no manorin sira iha Salaun SRE Oe-Cusse. Atividade ne'e iha objetivu atu fó informasaun kona-ba prosesu seleksaun no prepara foinsa'e sira atu dezenvolve kapasidade lideransa, partisipasaun sivika no komprensaun kona-ba demokrasia.

Xefe Departamentu ba Jestaun Patrimóniu no Lojístika MJDAK, José António Borges Guterres, hato'o katak prosesu rekrutamentu ba períodu foun ne'e sei hala'o iha munisípiu hotu iha territóriu nasionál. Prosesu ne'e sei fó oportunidade ba joven sira atu reprezenta sira-nia postu administrativu no partisipa iha programa ne'ebé promove edukasaun sivika no lideransa.

Tuir informasaun kona-ba preparasaun rekrutamentu, númeru membru ne'ebé sei hili ba períodu 2027–2029 mak joven na'in 142. Kompozisaun programa ne'e inklui reprezentasaun feto no mane, no mós reprezentante joven ho defisiénsia, nu'udar parte husi esforsu atu promove partisipasaun inkluziva iha vida públika.

José António esplika katak Parlamentu Foinsa'e Nian hahú iha tinan 2009, ho objetivu atu dezenvolve koñesimentu no kapasidade foinsa'e sira iha área edukasaun sivika, sidadaun no lideransa. Programa ne'e fó espasu ba joven sira atu aprende kona-ba sistema demokrátiku, responsabilidade sidadaun no prosesu foti desizaun pozetivu ne'ebé afeta ba komunidade.

Liuhosi debate públiku, peskiza no diskusaun iha komunidade, membru Parlamentu Foinsa'e sira bele identifika problema sosiál no dezenvolve rekomendasaun ba asuntu sira ne'ebé konsidera importante. Rekomendasaun sira-ne'e sei aprezenta iha plenária no haruka ba instituisaun relevante, inklui ministériu sira no Parlamentu Nasionál, atu konsidera tuir sira-nia kompeténsia.

Kona-ba implementasaun iha terenu, José António hatete katak Alumni Parlamentu Foinsa'e Timor-Leste (APFTL) sei envolve iha fasilitasaun prosesu rekrutamentu. Kordenasaun ho Sentru Juventude no pontu vokál MJDAK iha postu administrativu sira mós sai parte importante atu garante katak informasaun kona-ba programa ne'e to'o ba joven sira iha komunidade.

Prosesu rekrutamentu ba períodu 2027–2029 nakloke ba joven sidadaun Timor-Leste ho idade 12 to'o 17 tinan, tuir kritériu programa nian. Kandidatu sira sei hili liuhosi prosesu seleksaun ne'ebé inklui avaliasaun dokumentu, kampaña no eleisaun, tuir kalendáriu no prosedimentu ne'ebé organizadór sira determina.

Joven sira ne'ebé hakarak partisipa bele buka informasaun kona-ba kandidatura iha administrasaun postu ka Sentru Juventude iha sira-nia área. Sira tenke tuir orientasaun husi ekipa responsavel kona-ba formuláriu, dokumentu no prazu entrega, atu asegura katak sira-nia kandidatura kumpre rekizitu ne'ebé aplika.

Tuir kalendáriu rekrutamentu ne'ebé aprezenta iha nível nasionál, prosesu disseminasaun informasaun ba postu administrativu sira planeia hala'o husi 12 to'o 16 Outubru 2026. Avaliasaun dokumentu kandidatura planeia remata ho anúnsia rezultadu iha 10 Novembru 2026, tuirmai kampaña no eleisaun iha 17 Novembru 2026. Membru sira ne'ebé hili sei simu pose iha Dezembru 2026, antes kontinua ho formasaun no kapasitasaun ba sira-nia knaar iha períodu foun.

Programa Parlamentu Foinsa'e Nian iha baze legál iha Rezolusaun Governu n.º 23/2009, ne'ebé aprova kriasaun programa ne'e. Depois, iha 2024, Konsellu Ministru aprova projetu alterasaun daruak ba rezolusaun ne'e, ho objetivu atu haforsa programa no aumenta área formasaun ba foinsa'e sira, inklui edukasaun sivika, sidadaun, empreendedorizmu, métodu peskiza no análize, protesaun ambiente, prevensaun korupsaun, igualdade jéneru no teknolojia informasaun no komunikasaun.

Tuir regra kompozisaun ne'ebé Governu aprezenta iha alterasaun daruak, Parlamentu Foinsa'e Nian kompostu husi jovem na'in rua ne'ebé hili iha postu administrativu ida-idak, ho igualdade jéneru, no reprezentante na'in rua iha nível nasionál husi joven ho defisiénsia. Membru sira tenke iha idade 12 to'o 17 tinan no hala'o mandatu durante tinan tolu.

Iha fatin hanesan, Xefe Suku Costa, Francisco Colo, simu ho pozitivu atividade sensibilizasaun ne'e. Nia konsidera inisiativa hanesan ne'e nu'udar oportunidade ba foinsa'e sira atu komprende demokrasia, dezenvolve kreatividade no haburas responsabilidade sivika, nu'udar elementu importante iha preparasaun jerasaun foun ba futuru.

Nai Xefe Suku Costa Postu Administrativa Pante Makasar, Francisco Colo. Foto RCAL/ Julmira Cab Colo

Francisco Colo mós husu ba Governu atu kontinua promove programa hanesan ne'e iha futuru, atu foinsa'e sira bele hetan oportunidade atu aprende kona-ba sira-nia papel no responsabilidade iha sosiedade, no atu partisipa ho ativa iha prosesu dezenvolvimentu nasionál.

Programa Parlamentu Foinsa'e Nian la limita de'it ba reprezentasaun joven sira iha instituisaun, maibé mós fó oportunidade ba sira atu dezenvolve kapasidade komunikasaun, argumentasaun, peskiza no servisu hamutuk. Liuhosi prosesu ne'e, foinsa'e sira bele aprende atu analiza problema, respeita opiniaun diferente no hato'o rekomendasaun ho baze ba informasaun no nesesidade komunidade.

Inkluzaun joven ho defisiénsia no igualdade jéneru mós sai parte importante iha kompozisaun programa ne'e. Implementasaun efetiva ba prinsipiu sira-ne'e sei depende ba prosesu seleksaun ne'ebé transparente, asesu ba informasaun no oportunidade partisipasaun ne'ebé bele asesu ba joven sira ne'ebé kumpre kritériu rekrutamentu.

 

Jornalista: Abilio D. C. Quefi

Editor: Abilio D'Santos

Komentar

Postingan populer dari blog ini

𝗦𝗮𝗹𝗮𝗿𝗶𝘂 𝗙𝘂𝗻𝘀𝗶𝗼𝗻𝗮𝗿𝗶𝘂 𝗥𝗔𝗘𝗢𝗔 𝗔𝘁𝗿𝗮𝘇𝘂, 𝗚𝗼𝘃𝗲𝗿𝗻𝘂 𝗦𝗲𝗻𝘁𝗿𝗮𝗹 𝗙𝗼 𝗢𝗽𝘀𝗮𝘂𝗻 𝗧𝗼𝗹𝘂

𝐑𝐞𝐤𝐫𝐮𝐭𝐚𝐦𝐞𝐧𝐭𝐮 𝐋𝐚 𝐁𝐚𝐳𝐞𝐢𝐚 𝐁𝐚 𝐍𝐞𝐬𝐞𝐬𝐢𝐝𝐚𝐝𝐞, 𝐅𝐮𝐧𝐬𝐢𝐨𝐧𝐚𝐫𝐢𝐮 𝟏 𝐌𝐢𝐥𝐥 𝐑𝐞𝐬𝐢𝐧 𝐈𝐡𝐚 𝐀𝐦𝐞𝐚𝐬𝐚 𝐋𝐚𝐤𝐨𝐧 𝐒𝐞𝐫𝐛𝐢𝐬𝐮

Halerik Husi Merkadu Numbei: Ukun La Ho Domin, Produtu La Folin