Igualdade Jéneru No Inkluzaun Sai Parte Husi Parlamentu Foinsa’e
Oe-Cusse,
14 Outubru 2026 (OCNEWS) – Ministériu Juventude, Desportu, Arte no Kultura
(MJDAK) hala'o atividade sensibilizasaun kona-ba prosesu rekrutamentu ba membru
Parlamentu Foinsa'e Nian períodu da-VI (2027–2029), ho partisipasaun estudante
no manorin sira iha Salaun SRE Oe-Cusse. Atividade ne'e iha objetivu atu fó
informasaun kona-ba prosesu seleksaun no prepara foinsa'e sira atu dezenvolve
kapasidade lideransa, partisipasaun sivika no komprensaun kona-ba demokrasia.
Xefe
Departamentu ba Jestaun Patrimóniu no Lojístika MJDAK, José António Borges
Guterres, hato'o katak prosesu rekrutamentu ba períodu foun ne'e sei hala'o iha
munisípiu hotu iha territóriu nasionál. Prosesu ne'e sei fó oportunidade ba
joven sira atu reprezenta sira-nia postu administrativu no partisipa iha
programa ne'ebé promove edukasaun sivika no lideransa.
Tuir
informasaun kona-ba preparasaun rekrutamentu, númeru membru ne'ebé sei hili ba
períodu 2027–2029 mak joven na'in 142. Kompozisaun programa ne'e inklui
reprezentasaun feto no mane, no mós reprezentante joven ho defisiénsia, nu'udar
parte husi esforsu atu promove partisipasaun inkluziva iha vida públika.
José
António esplika katak Parlamentu Foinsa'e Nian hahú iha tinan 2009, ho objetivu
atu dezenvolve koñesimentu no kapasidade foinsa'e sira iha área edukasaun
sivika, sidadaun no lideransa. Programa ne'e fó espasu ba joven sira atu
aprende kona-ba sistema demokrátiku, responsabilidade sidadaun no prosesu foti
desizaun pozetivu ne'ebé afeta ba komunidade.
Liuhosi
debate públiku, peskiza no diskusaun iha komunidade, membru Parlamentu Foinsa'e
sira bele identifika problema sosiál no dezenvolve rekomendasaun ba asuntu sira
ne'ebé konsidera importante. Rekomendasaun sira-ne'e sei aprezenta iha plenária
no haruka ba instituisaun relevante, inklui ministériu sira no Parlamentu
Nasionál, atu konsidera tuir sira-nia kompeténsia.
Kona-ba
implementasaun iha terenu, José António hatete katak Alumni Parlamentu Foinsa'e
Timor-Leste (APFTL) sei envolve iha fasilitasaun prosesu rekrutamentu. Kordenasaun
ho Sentru Juventude no pontu vokál MJDAK iha postu administrativu sira mós sai
parte importante atu garante katak informasaun kona-ba programa ne'e to'o ba
joven sira iha komunidade.
Prosesu
rekrutamentu ba períodu 2027–2029 nakloke ba joven sidadaun Timor-Leste ho
idade 12 to'o 17 tinan, tuir kritériu programa nian. Kandidatu sira sei hili
liuhosi prosesu seleksaun ne'ebé inklui avaliasaun dokumentu, kampaña no
eleisaun, tuir kalendáriu no prosedimentu ne'ebé organizadór sira determina.
Joven sira
ne'ebé hakarak partisipa bele buka informasaun kona-ba kandidatura iha
administrasaun postu ka Sentru Juventude iha sira-nia área. Sira tenke tuir
orientasaun husi ekipa responsavel kona-ba formuláriu, dokumentu no prazu
entrega, atu asegura katak sira-nia kandidatura kumpre rekizitu ne'ebé aplika.
Tuir
kalendáriu rekrutamentu ne'ebé aprezenta iha nível nasionál, prosesu
disseminasaun informasaun ba postu administrativu sira planeia hala'o husi 12
to'o 16 Outubru 2026. Avaliasaun dokumentu kandidatura planeia remata ho
anúnsia rezultadu iha 10 Novembru 2026, tuirmai kampaña no eleisaun iha 17
Novembru 2026. Membru sira ne'ebé hili sei simu pose iha Dezembru 2026, antes
kontinua ho formasaun no kapasitasaun ba sira-nia knaar iha períodu foun.
Programa
Parlamentu Foinsa'e Nian iha baze legál iha Rezolusaun Governu n.º 23/2009,
ne'ebé aprova kriasaun programa ne'e. Depois, iha 2024, Konsellu Ministru
aprova projetu alterasaun daruak ba rezolusaun ne'e, ho objetivu atu haforsa
programa no aumenta área formasaun ba foinsa'e sira, inklui edukasaun sivika,
sidadaun, empreendedorizmu, métodu peskiza no análize, protesaun ambiente,
prevensaun korupsaun, igualdade jéneru no teknolojia informasaun no
komunikasaun.
Tuir regra
kompozisaun ne'ebé Governu aprezenta iha alterasaun daruak, Parlamentu Foinsa'e
Nian kompostu husi jovem na'in rua ne'ebé hili iha postu administrativu
ida-idak, ho igualdade jéneru, no reprezentante na'in rua iha nível nasionál
husi joven ho defisiénsia. Membru sira tenke iha idade 12 to'o 17 tinan no
hala'o mandatu durante tinan tolu.
Iha fatin
hanesan, Xefe Suku Costa, Francisco Colo, simu ho pozitivu atividade
sensibilizasaun ne'e. Nia konsidera inisiativa hanesan ne'e nu'udar
oportunidade ba foinsa'e sira atu komprende demokrasia, dezenvolve kreatividade
no haburas responsabilidade sivika, nu'udar elementu importante iha preparasaun
jerasaun foun ba futuru.
Francisco
Colo mós husu ba Governu atu kontinua promove programa hanesan ne'e iha futuru,
atu foinsa'e sira bele hetan oportunidade atu aprende kona-ba sira-nia papel no
responsabilidade iha sosiedade, no atu partisipa ho ativa iha prosesu
dezenvolvimentu nasionál.
Programa
Parlamentu Foinsa'e Nian la limita de'it ba reprezentasaun joven sira iha
instituisaun, maibé mós fó oportunidade ba sira atu dezenvolve kapasidade
komunikasaun, argumentasaun, peskiza no servisu hamutuk. Liuhosi prosesu ne'e,
foinsa'e sira bele aprende atu analiza problema, respeita opiniaun diferente no
hato'o rekomendasaun ho baze ba informasaun no nesesidade komunidade.
Inkluzaun
joven ho defisiénsia no igualdade jéneru mós sai parte importante iha
kompozisaun programa ne'e. Implementasaun efetiva ba prinsipiu sira-ne'e sei
depende ba prosesu seleksaun ne'ebé transparente, asesu ba informasaun no
oportunidade partisipasaun ne'ebé bele asesu ba joven sira ne'ebé kumpre
kritériu rekrutamentu.
Jornalista: Abilio D.
C. Quefi
Editor: Abilio D'Santos


Komentar
Posting Komentar