Komunidade Bene-Ufe, La’o Dook Atu Asesu Ba Rede Telekomunikasaun
Oe-Cusse-Nitibe, 25 Outubru 2026 (OCNEWS) – Difikuldade asesu sinal
telekomunikasaun iha parte balun Suku Bene-Ufe, Postu Administrativu Nitibe, sai
preokupasaun ba komunidade ne’ebé presiza halo komunikasaun no asesu
informasaun. Xefe Suku Bene-Ufe, Marcos Coel Meni Sila, husu operadór Timor Telecom,
Telekomsel no Telemor atu hadi’a kobertura rede, enkuantu autoridade RAEOA
presiza fó atensaun ba problema ne’e no buka solusaun hodi responde ba
nesesidade komunidade nian.
Iha
entrevista ho jornalista OCNews, iha Kapela Santo Bonifaçio, Aldeia Manan, loron 15 Outubru 2026, Marcos esplika katak iha área Naktuka,
Oelafeno Faotbena no Aldeia Manan, komunidade hasoru difikuldade atu hetan
sinal telefóni. Tuir nia deklarasaun, ema balun tenke la’o dook husi sira-nia
hela-fatin atu buka fatin ne’ebé rede telekomunikasaun bele asesu.
Situasaun
ne’e hatudu nesesidade atu avalia kobertura rede iha aldeia sira ne’ebé temi
ona. Ba komunidade, asesu telekomunikasaun la’ós de’it kona-ba halo telefoni,
maibé mós bele sai importante ba komunikasaun ho família, asesu informasaun no
kontaktu servisu relevante sira.
Tanbá ne’e, Marcos husu Timor Telecom, Telekomsel no Telemor liuliu autoridade RAEOA atu konsidera no tau atensaun hodi hadi’a infraestrutura rede, inklui instalasaun torre ka antena iha fatin ne’ebé presiza, tuir avaliasaun téknika no nesesidade kobertura.
Relatóriu
ne’ebé TATOLI publika iha 14 Abríl 2023, ho títulu “Operadór
Telekomunikasaun Telemor monta ona torre unidade 14”, relata katak Telemor
iha torre 14 iha RAEOA, ho 12 uza teknolojia 4G no rua uza 3G. Leitor bele lee
relatóriu kompletu iha fonte
TATOLI kona-ba torre Telemor iha RAEOA.
Maski dadus ne’e fó kontestu kona-ba infraestrutura telekomunikasaun iha rejiaun, informasaun ne’e la espesifika kondisaun sinal iha Naktuka, Oelafeno Faotbena no Aldeia Manan. Tanbá ne’e, presiza dadus atual husi operadór sira atu hatene área ne’ebé simu kobertura, kualidade sinal no infraestrutura ne’ebé sei presiza atu hadi’a.
Marcos mós rekorda
fali katak, durante diálogu ho komunidade iha Sede Suku Bene-Ufe, Prezidente
RAEOA iha períodu ne’ebá, Rogério Tiago de Fátima Lobato nia tempu, simu
preokupasaun kona-ba asesu internet no informa planu atu instala servisu
Starlink temporáriu iha Sede Suku no Postu Saúde.
Maibé, to’o
publikasaun ida-ne’e, OCNEWS seidauk hetan konfirmasaun kona-ba realizasaun
planu ne’e. Tanbá prezidente ne’ebé temi iha deklarasaun ne’e agora sai ona
prezidente sesante, autoridade RAEOA atual presiza klarifika se planu ne’e
implementa ona, sei iha prosesu ka presiza medida foun atu kontinua.
Governu
Timor-Leste, iha informasaun ofisiál ne’ebé públika iha Dezembru 2024, konfirma
katak Autoridade Nasionál Komunikasaun (ANC) fó lisensa ba Starlink atu fornese
servisu internet iha Timor-Leste. Leitor bele asesu informasaun ne’e iha pájina ofisiál
Governu Timor-Leste kona-ba lisensa Starlink.
Lisensa atu fornese servisu internet iha nivel nasionál, maski nune’e, la signifika katak instalasaun temporária ne’ebé autoridade RAEOA temi ona iha Bene-Ufe implementa ona. Estadu planu iha Sede Suku no Postu Saúde presiza konfirmasaun direta husi autoridade kompetente.
Autoridade
RAEOA atual no operadór telekomunikasaun sira presiza fó atensaun ba
preokupasaun ne’ebé Xefe Suku Bene-Ufe hato’o. Passu importante mak verifika
kondisaun sinal iha área sira ne’ebé afetadu, identifika kauza difikuldade
kobertura no esplika medida ne’ebé bele foti atu hadi’a asesu komunidade nian.
Iha parte
regulasaun, Autoridade
Nasionál Komunikasaun (ANC) identifika falta servisu iha área ida, inklui
problema kobertura, hanesan tipu reklamasaun konsumidór nian. Informasaun ANC
nian mós esplika katak konsumidór tenke hato’o reklamasaun uluk ba prestadór
servisu; se la hetan resposta depois de loron servisu 15 ka la kontenti ho
rezultadu, bele husu ANC atu intervén tuir prosedimentu ne’ebé disponivel.
Leitor bele haree detallu iha pájina ofisiál ANC
kona-ba reklamasaun konsumidór.
Informasaun
ne’e fó dalan ba konsumidór sira atu hatene mekanizmu reklamasaun. Maibé,
solusaun ba problema kobertura iha Bene-Ufe sei presiza koordenasaun entre
operadór, autoridade relevante no komunidade, ho baze ba verifikasaun téknika
no nesesidade iha terenu.
To’o
publikasaun ida-ne’e, OCNEWS seidauk hetan konfirmasaun atual husi Timor
Telecom, Telekomsel, Telemor no autoridade RAEOA kona-ba kobertura rede iha
área sira ne’ebé temi ona no estadu planu atu monta Starlink. Tanbá ne’e,
redasaun sei buka klarifikasaun husi parte sira-ne’e atu asegura katak
informasaun kona-ba problema no medida solusaun reflete situasaun atual.
Komunidade
Bene-Ufe presiza resposta ne’ebé klaru no medida ne’ebé bele verifika iha
terenu. Autoridade RAEOA no operadór telekomunikasaun sira iha oportunidade atu
esplika saida mak sei halo, bainhira medida sira sei foti, no oinsá atu asegura
katak área sira ne’ebé relata falta sinal bele hetan asesu komunikasaun ho
di’ak liu.
Reportagen: OCNEWS

Komentar
Posting Komentar