Uza Kareta Estadu ba Pasiar iha Foho, PDHJ Promete Kriminaliza Dirijente RAEOA ba Ministériu Públiku
Oe-Kusi, 26
Outubru 2026 (OCNEWS)-Provedór Direitus Humanus no
Justisa (PDHJ) liuhusi nia Delegasaun Teritorial iha Rejiaun Administrativa
Espesial Oecusse Ambeno (RAEOA) foin lalais neʼe halaʼo fiskalizasaun
semi-investigativu ba edifísiu diresaun rejionais sira.
Rezultadu
hosi monitorizasaun neʼebé halaʼo iha loron 21 toʼo 25 Outubru, ekipa PDHJ
konsege deteta katak kuaze kargu diresaun no xefia hotu iha Oecusse la kumpri
no la hakruuk ba lei. Sira kontinua uza kareta estadu ba para iha rezidensia
privadu, uza ba almosu iha uma, no lori viatura públika sira-neʼe ba pasiar iha
foho durante fim de semana, maske simu ona subsídiu transporte mensal hosi Estadu.
Diretór PDHJ
Delegasaun Teritorial RAEOA, Bartolomeo Gonçalves, afirma efeitu hosi hahalok
abuzu patrimóniu públiku neʼe hamosu gastus boʼot ba kofre estadu.
“Hahalok uza kareta estadu ba asuntu partikulár neʼe hamosu gastus boot ba kombustível no rekursu manutensaun Estadu nian. Bazeia ba Decreto-Lei n.º 21/2021, funsionáriu no kargu xefia sira simu ona subsídiu transportes fulan-fulan hosi $25 USD toʼo $150 USD atu atende gastu transporte entre uma ba servisu fatin no almosu meudia, nuneʼe la iha razaun atu uza fali kareta operasionál Estadu nian ba interese pesoál,ˮ dehan Diretór PDHJ RAEOA, Bartolomeo Gonçalves, iha nia serbisu fatin Sta. Rosa-Costa, Pante Makasar.
PDHJ
konfirma mós katak, maske dirijente balun dezafia hodi dehan katak sira hetan
sirkulasaun livre hosi superior, maibé Diresaun Rejional Patrimóniu Estadu
konfirma katak la iha dokumentu ofisiál ida hosi Prezidente Autoridade neʼebé autoriza
livre sirkulasaun neʼe. Iha iarkia da lei, karta sirkular labele boot liu fali
Dekretu-Lei no Konstituisaun.
Hatan ba
kestaun neʼe, Diretór Edukasaun Rejional Oecusse, Vincencio Cono, admite katak
asaun PDHJ nian neʼe diʼak hodi hase dirijente sira atu laʼo tuir regra, maibé
tuir nia, kestaun neʼe dalaruma la apar ho situasaun reál servisu nian.
“Saida mak PDHJ halo neʼe diʼak hodi hase ami atu laʼo tuir regra, maibé kestaun neʼe dalaruma la apar ho situasaun reál servisu nian. Iha diresaun edukasaun, ho loron Sábadu mós ami tun ba eskola sira neʼebé distánsia dook hodi akompaña implementasaun kurríkulu hosi profesór sira, nuneʼe dalaruma fila tarde liu oras tuku 17:00 loraik. Diʼak liu fó deliberasaun ida mai ami hodi labele rai deʼit kareta iha uma maibé bele uza iha oras for a de servisu ho justifikasaun loloos katak halaʼo servisu Estadu nian,ˮ sujere Vincencio Cono.
Iha sorin
seluk, Diretór Patrimóniu Lojístiku, Amancio Punef, foti pozisaun metin hodi
hamriik ba Dekretu-Lei n.º 80/2022 no mós Sirkular tinan 2022 hosi
eis-sekretária rejional finansas. Nia deklara ho klaru katak rezaun hirak neʼe la
justifika violasaun ba regra patrimóniu estadu nian.
“Kareta hotu neʼebé atribui ba sekretáriu rejional, diretór, no xefe departamentu sira neʼe nuʼudar kareta operasionál, laʼos kareta funsionál. Iha RAEOA, kareta funsionál neʼebé garante hosi lei atu lori ba mai uma mak Prezidente Autoridade nian deʼit, nuneʼe dirijente sira seluk tenke uza transporte privadu hosi uma ba servisu, no loraik kareta estadu hotu tenke estasiona iha edifísiu,ˮ Amancio Punef subliña.
Diretór
Transporte, Domingos de Almeida, mós hatutan no fó hanoin katak maske viatura
estadu sira nian iha funsaun sosiál ba servisu, maibé tenke uza ho
responsabilidade.
“Maske kareta iha funsaun sosiál ba nesesidade serbisu tomak, maibé importante tebes mak labele uza fali patrimóniu neʼe hodi ba pasiar iha oras fora de servisu,ˮ tenik Domingos de Almeida.
Hakat ba
oin, PDHJ sei konklui relatóriu monitorizasaun hodi hatoʼo ba PDHJ Nasionál,
Komisaun Anti Korupsaun (KAK), no instituisaun kompetente sira seluk. Ba kazu
sira- neʼebé kumpre elementu krime pekulatu no pekulatu de uzu tuir Artigu
295.º no 296.º hosi Kódigu Penál, li-liu ba sira neʼebé uza kareta ba atividade
partikulár, PDHJ sei haruka partisipasaun kriminál ba Ministériu Públiku hodi
kriminaliza funsionáriu sira-neʼe. Enkuantu ba prosesu administrativu no
disiplinár tuir Lei Funsaun Públika n.º 05/2009, sei hatoʼo ba Komisaun Funsaun
Públika (KFP).
PDHJ mós sei
rekomenda ba Prezidente Autoridade RAEOA atu fó orientasaun kleʼan ba kargu
xefia sira, ba Diresaun Patrimóniu Estadu atu kontrolu kombustível liuhusi strip
ticket, no sei kordena ho Komandu Jeral PNTL-RAEOA atu kria Check Point
iha dalan públiku hodi prende hotu kareta estadu sira neʼebé sirkula
ilegalmente iha liʼur hosi oras servisu nian.
Jornalista: Abilio D. C. Quefi
Editor: Abílio D’Santos

Komentar
Posting Komentar